Flaga Sudanu Południowego (Fot. Grzegorz Król)

Poderwałem się przerażony, człowiek w wojskowym mundurze równie zaskoczony widokiem Białego, jak ja Czarnego, przywitał się gestem i rozejrzał po namiocie. Na rękawie katany dostrzegam czerwoną opaskę z napisem SPLA Port Police… a więc Sudan Południowy!

Budzi mnie łopotanie rozpiętej ponad namiotami płachty tropiku oraz metaliczne uderzenia o kadłub barki. Czuję, że stoimy lecz wstać się nie chce. Jeszcze sporo przed świtem, mroczno i zimno (ha, pewnie ze 25oC!), a na dodatek światem targa silny wiatr. Usprawiedliwiająco myślę sobie – pewnie przepompowują paliwo i zamykam oczy. Zanim jednak ponownie ogarnął mnie błogi sen, w lufciku namiotu ujrzałem czarny łeb żołnierza. Poderwałem się przerażony, człowiek w wojskowym mundurze równie zaskoczony widokiem Białego, jak ja Czarnego, przywitał się gestem i rozejrzał po namiocie. Na rękawie katany dostrzegam czerwoną opaskę z napisem SPLA Port Police… a więc Sudan Południowy!

To jednak jest granica! Odruchowo sięgam po paszport, lecz żołnierz pokiwał przecząco dłonią i zniknął. Zatem jesteśmy na terenie kontrolowanym przez Sudan Peoples Liberation Army! Momentalnie odechciało się spać. Wyskoczyłem z namiotu w chłód poranka. Nad wioską, do której przycumowaliśmy, łopotała flaga Południowego Sudanu: czarny-czerwony-zielony rozdzielony białymi paskami i złota, pięcioramienna gwiazda na niebieskim trójkącie.

Nadbrzeże obstawione stanowiskami strzelniczymi za workami z piaskiem, a poza tym najzwyklejsza w świecie, nadrzeczna afrykańska wioska. Spytałem kogoś, gdzie jesteśmy – Geiger. Ponad strzechami okrągłych chat pojawiła się jeszcze zaspana, słoneczna kula, jednak promienie szybko poczęły lizać świat napełniając poranek przyjemnym ciepłem.

Kontakt ze stałym lądem, czyli wyprawa po %

Marynarze jak to marynarze, nie ważne, czy oceaniczni, morscy czy rzeczni, czy muzułmanie, buddyści czy chrześcijanie – za kołnierz nie wylewają. Rankiem część naszej załogi jest delikatnie mówiąc lekko wstawiona. Seid Ahmed wita nas nad wyraz radośnie i od razu człowiekowi lżej na duchu, gdy pierwszy raz od wjechania do Sudanu, pierwszy raz od miesiąca, czuje od kogoś odór alkoholu. Za godzinę mamy dobić do Renk, a załoga zapewnia nas, że możemy spokojnie chłodzić piwo w zamrażarce i nikt nam tego nie wypije. Tak więc rozochociliśmy się!

Szykujemy się do zejścia na ląd. Panie Kapitanie, ile czasu będziemy cumować przy przystani? Bądźcie z powrotem za pół godziny. Cóż, czasu nie za wiele, ale miasteczko całkiem niedaleko. W porcie mijamy pospiesznie grupki czarnoskórych zaskoczonych widokiem Haładzia (Białych) opuszczających barkę, przechodzimy obok wojskowych SPLA, których posterunek zamiast workami z piaskiem otoczony jest skrzynkami po piwie, i już jesteśmy za bramą portu, gdy któryś z agentów secret service haltuje nas z powrotem. Zasiadamy przed biurkiem na przesłuchanie.

Zaczynają się pytania, podchwytliwe pytania, wnikliwe przeglądanie paszportu i chartumskich dokumetów, a czas ucieka nieubłaganie, a z nim wymarzone, chłodne piwko. Szpiedzy Północy, Ameryki…? Nauczyciel (za takich dla świętego spokoju się podajemy), student, to nie ty jesteś na zdjęciu? Co macie w torbach? Macie pistolety?

Rozładowujemy sytuację prośbą o pieczątkę w „książeczce-pałeczce” i opowieścią o Nowaku. Na nasze nieszczęście Nowak przebywał tylko wśród Szilluków, zaś nasi agenci są Dinka i Nuer. A gdzie są zdjęcia Dinka!? Tłumaczymy, wyjaśniamy, aż w końcu słyszymy You are free! Niestety pół godziny przeminęło z wiatrem przesłuchania, przyportowe budy są pozamykane na głucho – jest piątek. Dziwne, że jest alkohol, ale też bardziej niż na Północy respektowana islamska niedziela, czyli piątek – nikt nie pracuje… Cóż, za dwa dni Malakal, może będziemy mieć więcej szczęścia.

Lud Dinka należy do nasilniejszych w Południowym Sudanie. (Fot. www.afrykanowaka.pl)

Płyniemy przez ziemie szczepu Dinka. Lud ten należy do nasilniejszych w Południowym Sudanie. Dla dumnych Dinka bydło stanowi największy skarb. Na brzegach widzimy coraz to większe stada, pojawiają się też rasa krów z gigantycznymi, metrowymi rogami. Co jakiś czas płoną nadbrzeżne stepy, aby pozyskać nowe tereny dla potężnych stad. Przy okazji wypala się węgiel drzewny, którego wory widzimy na brzegach. To stąd pochodzi „czarne złoto” w przeładowanych ciężarówach zmierzające na północ. Pojawia się coraz więcej kopców termitów. Poza tym ptactwa wszelkiej maści na potęgę!: czaple, żurawie, ibisy, marabuty, kormorany, jakieś drapieżniki i dziesiątki drobniejszych ptaków, m.in. wikłaczy obwieszających swymi gniazdami drzewa niczym nasze świąteczne choinki bombkami. Wieczorem na połów wyruszają zaś latające myszy – nietoperze.

Dinka oprócz pasterstwa, i przy okazji pozyskiwaniem węgla drzewnego, zajmują się też rybactwem. W przybrzeżnych szuwarach, ponad dywanem hiacyntów wodnych, widać Murzynów zanurzonych po pas, po piersi w wodzie i polujących na ryby ościeniami. Co rusz drewniana pika przeszywa zielony, pływający dywan, aż w końcu zostaje wyciągnięta z nadzianą nań rybą. Częściej jednak łowią sieciami z czółen. Dwie osoby na łódce, jedna na łódce, druga na dziobie wyciągająca i przeglądająca sieci. Ryby w sieci naganiają uderzeniami kijami o taflę wody od strony rzeki.

Przybijamy do jakiejś niepozornej wioski. Pod drzewem dostrzegam ludzi w wojskowych mundurach, a więc punkt kontrolny. Na pokład wchodzi kilku żołnierzy SPLA, przeglądają kajuty załogi i inne zakamarki statku. Z nami witają się serdecznie i odchodzą. Czego szukają? Broni? Na ląd schodzi kapitan z dużą, szarą kopertą. Wita się wylewnie z wojskowymi, po czym kieruje ku wiosce i znika w chacie wodza. Tak, rzeka jest Dinków, Szil

luków, Nuerów… Trzeba opłacić myto! Kolejny tego typu przystanek zaliczamy w wiosce Szilluków.

Czarowna noc afrykańska! Rozrechotały się zastępy żab, rozcykały rzesze owadów. Z szuwarów dobiegają też puste dźwięki, niczym gra na szklanych lub ceramicznych butelkach… płazy to, owady czy ptaki? Całe otoczenie pobłyskuje fosforyzującymi dupkami robaczków świętojańskich. Podlatujące wysoko świetliki mieszają się z miliardami gwiazd wiszącymi ponad nami. Droga mleczna, wyrazista jak nigdy prowadzi, wprost na południe. Dopiero gdy rzeka utonie w ciemności, wynurzy się z niej wielka gęba księżyca kładąc srebrzysto-złotą poświatę na jej spokojne wody. …i nawet komary nie dokazują zanadto! O! jakaż cudowna noc nilowa! Gdybyś tylko mogła ją ze mną odczuwać…

Jakub Pająk

Przemierzył Saharę z karawaną, podążał śladami Kazimierza Nowaka przez Sudan i Ugandę, aktualnie pracuje w Dżubie - stolicy autonomicznego Sudanu Południowego (www.sudan.info.pl).

Teksty autora:

• Kazimierz Nowak zmartwychwstał
• Grill po byku, czyli jak to się robi w Sudanie Południowym
• Sudan Południowy: Misyjne ślady Kazimierza Nowaka